De god Kairos en het Kairotische moment

Ik ben een fan van Joke Hermsen, de schrijfster en filosofe die al een tijd bezig is in haar essays en boeken met de ervaring van tijd en de ziel. Zij maakt in ‘Stil de tijd’ een onderscheid tussen de kloktijd en de innerlijke tijd.
De kloktijd is de lineaire economische tijd, waardoor wij, de stedelijke mens, sinds de invoering van de internationale Greenwichtijd, meer en meer geleefd worden. De persoonlijke of innerlijke tijd is volgens haar de tijd van de ziel en de creativiteit, die juist geen kloktijd verdraagt.

De god Kairos en het Kairotische momentNu heeft ze in 2014 het boek ‘Kairos, een nieuwe bevlogenheid’ geschreven, een serie essays, geïnspireerd op de god Kairos, de jongste zoon van Zeus, de ‘god van het geschikte moment’.
Kairos staat tegenover Chronos. Chronos is de Griekse god van de tijd,  die de uren telt en onverstoorbaar wegtikt en daarmee orde en structuur in de wereld brengt, maar ons ook het patroon van de eeuwige herhaling van hetzelfde oplegt. Waar Chronos staat voor continuïteit, betekent Kairos juist een tijdelijke onderbreking daarvan.
‘Tijdens dat interval vergeten we als het ware de kloktijd en komen we in een andere tijdservaring terecht, niet langer opgejaagd door Chronos, maar er opent zich een dimensie van tijd die niet alleen weldadiger, want voller en ruimer aanvoelt, maar ons ook nieuwe mogelijkheden voor ogen tovert’.

Door aandacht, rust en zorgvuldig wikken en wegen van argumenten en omstandigheden kun je het ‘Kairotische moment’ creëren, het moment waarop alles voorhanden is voor het ontstaan van de goede beslissing, het sublieme inzicht of de diepe waarheid. Zodat ook een nieuw begin gemaakt kan worden.
Volgens haar zijn kunstenaars, denkers, uitvinders heel bekend met het Kairotische moment en heeft Kairos ook een belangrijke rol gespeeld in hun schrijven en denken over tijd. Hannah Ahrendt was van mening dat we grote kunstwerken te danken hebben aan de momenten dat de makers buiten de tijd verkeerden in een ‘blijvend nu’.

In dit boek verbindt ze het Kairotische moment aan reflectie en creativiteit, inspiratie, bevlogenheid en enthousiasme, naast ook de rol die hij binnen de kunst, het onderwijs en politiek kan spelen.

Voor mij persoonlijk doet ze met dit boek wederom een beroep op de moed om je regelmatig los te koppelen van alles wat deel is van de economische kloktijd, door situaties op te zoeken van verveling, verstilling (in jezelf of in de natuur), onbekende plekken, creativiteit, om momenten van helderheid en ruimte te creëren. Helderheid, helder voelen, denken, weten is van noodzakelijk belang in een tijd van digitalisering, voor onze menselijkheid.

Amsterdam, maart 2015

Emmie Leenen

Comments

  1. zegt

    Ik had op de Nieuwmarkt in Amsterdam net een stoel gevonden in de
    zon. Op het zelfde moment kwam er ook een zon aanbidder langs
    om te gaan zitten en ik maakte een grapje over als je maar niet in mijn
    zon gaat zitten, hij grinnikte ik ook en hij zij ik ben gemakkelijk met geluk.
    Ik vond deze zin zo leuk dat we in gesprek raakte over als het geluk
    dan langs komt moet je het ook pakken.
    Deze zin ben ik nooit vergeten ben er over gaan schrijven en vond vanmorgen deze tekst:
    de Kairos de god van het juiste moment had vleugels aan zijn voeten hij hielp de mensen om wakker te zijn voor het juiste moment waarop ze het geluk konden grijpen.
    Voor de duidelijkheid had nog nooit over Kairos gehoord.Ben
    vandaag over Kairos gaan lezen en toen moest ik denken aan de volgende situatie die ik heb mee gemaakt, ik was thuis en moest opeens heel sterk denken aan het volgende Ella nu moet je iets gaan ondernemen je moet de telefoon pakken en je pilates juf bellen dat je pilates les wil gaan geven en of dat mogelijk is het
    voelde zo sterk dat ik meteen ben gaan bellen, die avond belde ze
    mij terug ik vertelde mijn verhaal en zij antwoordde, ja dat is goed, schrijf je maar in voor de opleiding en je mag ook meteen op de reservelijst komen staan om les te gaan geven.
    Ik maakte een vreugde dansje, ben nu al 2 jaar pilates les aan het geven. En misschien heb ik heel even heel kort Kairos de god van het juiste moment gevoeld.
    Ella Mohrmann

    • Emmie Leenen zegt

      Wat leuk jouw verhaal te lezen, Ella. Dank je wel dat je dit deelt. Klinkt als een mooi helder, misschien Kairotisch moment, met mooie gevolgen.

      Ik kan je overigens het boek van Joke Hermsen aanbevelen.

      hartelijke groeten,
      Emmie Leenen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *